Điều cần biết về dậy thì sớm, ba mẹ cần chú ý?

Chia sẻ kiến thức - Nhi khoa - 3 giờ trước

Tuổi dậy thì được định nghĩa là sự hiện diện của các đặc điểm tình dục thứ cấp như sự phát triển vú ở bé gái, lông mu và sự to lên của tinh hoàn và dương vật ở bé trai.
Cho tới nay, ở Việt Nam chưa có nghiên cứu nào chỉ ra tần suất mắc dậy thì sớm ở cộng đồng. Tuy nhiên tỉ lệ trẻ em dậy thì sớm càng ngày càng tăng.

Bé gái dậy thì sớm khi dấu hiệu dậy thì đầu tiên xuất hiện trước 8 tuổi.

Dậy thì sớm được chia làm 2 loại

  • Dây thì sớm thật là dậy thì sớm có sự hoạt động quá sớm của trục nôi tiết dưới đồi – tuyến yên – tuyến sinh dục, có sự tăng cao của các hormone GnRH, LH, FSH tuyến yên sớm trước độ tuổi.
  • Dậy thì sớm giả là dậy thì sớm mà các hormone steroid sinh dục tăng cao do bệnh lý tuyến sinh dục hay thượng thận, hay do hấp thụ hormon ngoại sinh…chứ không phải do vùng dưới đồi tiết GnRH sớm.

Độ tuổi định nghĩa là dậy thì sớm

  • Trẻ gái dậy thì sớm khi dấu hiệu dậy thì đầu tiên xuất hiện trước 8 tuổi hoặc có kinh nguyệt trước 9,5 tuổi.
  • Trẻ trai dậy thì sớm khi phát triển các đặc tính sinh dục phụ trước 9 tuổi.

Dậy thì sớm thật (dậy thì sớm trung ương)

Đối với bé gái

  • Phát triển tuyến vú: thường là dấu hiệu đầu tiên và hay gặp nhất. Vú thường phát triển ở 1 bên trước, đôi khi cùng phát triển ở cả 2 bên. Đầu tiên là núm vú nổi lên ở 1 hoặc 2 bên, sau đó núm vú to lên rõ, quầng vú rộng và thẫm màu dần.
  • Sau đó là lông mu, lông nách xuất hiện. Một số ít trường hợp lông mu, lông nách có thể xuất hiện đồng thời hay sớm hơn so với phát triển tuyến vú.
  • Âm vật phát triển.Niêm mạc âm hộ trở nên hồng và ẩm hơn, có thể có ít khí hư.
  • Kinh nguyệt: thường sau khi tuyến vú phát triển được khoảng 2 đến 3 năm.
  • Tốc độ tăng trưởng nhanh và kèm theo mụn trứng cá.
  • Trẻ trở nên nữ tính và điệu đà hơn.
Bé trai dậy thì sớm khi phát triển các đặc tính sinh dục phụ trước 9 tuổi.

Đối với bé trai

  • Tinh hoàn to ra là dấu hiệu sớm nhất. Dấu hiệu này thường không được trẻ và bố mẹ để ý phát hiện. Khi đô các bác sĩ có thể đánh gia chiều dài tinh hoàn trên 3 cm; thể tích tăng trên 4 ml là to.
  • Dương vật dài và to ra, bìu trở nên mỏng và sẫm màu hơn thường đến sau sự phát triển tinh hoàn ít nhất một năm, thường là 1 – 2 năm.
  • Xuất hiện lông mu.
  • Tốc độ lớn nhanh của cơ thể ở trẻ trai dậy thì sớm thường xuất hiện muộn hơn so với trẻ gái cùng nhóm và cũng ít được chú ý đến. Các dấu hiệu khác như xuất hiện trứng cá, giọng trầm, mọc râu.
  • Trẻ nam tính hơn.

Sớm thì sớm giả (dậy thì sớm ngoại biên – ít gặp)

Là bệnh lý ngoài trục điều khiển của Tuyến yên nên biểu hiện của các triệu chứng sinh dục thứ phát thường không điển hình theo giới và thứ tự xuất hiện. Do đó cần được thăm khám kỹ càng và có sự tư vấn từ bác sĩ.

Đa số ở trẻ dậy thì sớm sự phát triển của các cơ quan sinh dục ngoài thường ít khi được trẻ phát tự phát hiện và phàn nàn với bố mẹ hoặc vì xấu hổ mà không dám chia sẻ với bố mẹ. Cộng thêm cuộc sống bận rộn, bố mẹ ít có thời gian để ý và quan sát những biến đổi trên cơ thể trẻ nhỏ. Vì vậy để phát hiện, bố mẹ cần thật tinh tế gợi mở cho các con chia sẻ những thay đổi trên cơ thể của mình để được điều trị sớm nhất.

 

Nguồn tham khảo:American Academy of Pediatrics and Pediatric Endocrine Society(2014). Precocious Puberty: When Puberty Starts Early. https://www.healthychildren.org/English/ages-stages/gradeschool/puberty/Pages/When-Puberty-Starts-Early.aspx